Áður en frystir fyrir alvöru er gott að fara einn hring um húsið: hreinsa þakrennur og niðurföll, hleypa lofti úr ofnunum, loka fyrir útikrana, líta á þéttingar við glugga og hurðir, prófa reykskynjara og lekaliða og hugsa fyrir snjó og klaka. Flest af þessu tekur nokkrar mínútur og þarf engin sérstök verkfæri. Hér er listinn, liður fyrir lið.
Fyrstu sex atriðin eru líka á síðunni Haustyfirferð hússins, þar sem þú sérð hvar hvert atriði er í húsinu, getur hakað við jafnóðum og prentað listann.
1. Þakrennur og niðurföll
Lauf, mosi og sandur safnast í rennurnar yfir sumarið. Ef vatnið kemst ekki niður flæðir það yfir brúnina og niður með veggnum, og þegar frystir verður það að klaka sem getur sprengt rennuna eða hlaðist upp á þakbrúninni. Hreinsaðu rennurnar og athugaðu að vatnið renni greiðlega niður um niðurfallsrörin. Hreinsaðu líka niðurföll á lóðinni, við kjallaratröppur og á svölum.
Sjóvá mælir með því að hreinsa niðurföll utandyra svo þau stíflist ekki, sérstaklega á haustin og vorin (opnast í nýjum flipa). Notaðu traustan stiga og hafðu einhvern hjá þér. Ef rennurnar eru hátt uppi eða þakið bratt er betra að fá fagmann í verkið.
2. Hleyptu lofti úr ofnunum
Norðurorka bendir á að ofn eigi að vera heitastur efst og kólna eftir því sem neðar dregur (opnast í nýjum flipa). Ef ofninn er kaldur efst en heitur neðst er líklega loft í honum. Þá er lofttappinn efst á ofninum opnaður varlega með ofnlykli, með tusku undir, og honum lokað um leið og vatn fer að koma. Farðu varlega, vatnið getur verið mjög heitt.
Gættu þess líka að gardínur og húsgögn hylji ekki ofnana eða ofnlokana; þá dreifist hitinn illa og lokinn skynjar rangan hita. Ef margir ofnar eru hálfkaldir þótt búið sé að hleypa lofti úr þeim, eða hitinn er mjög ójafn milli herbergja, er rétt að fá pípara til að yfirfara hitakerfið. Norðurorka mælir sjálf með því að fá löggiltan pípulagningameistara til að fara reglulega yfir hitakerfið (opnast í nýjum flipa).
3. Útikranar: lokaðu og tæmdu fyrir frost
Vatn sem frýs í útikrana eða í lögninni að honum þenst út og getur sprengt lögnina. Það kemur oft ekki í ljós fyrr en kraninn er opnaður í vor, og þá lekur inn í vegginn. Aftengdu garðslönguna, lokaðu fyrir útikranann að innanverðu ef sérstakur loki er fyrir honum og opnaðu svo kranann úti svo lögnin tæmist. Sumir útikranar eru frostfríir, en ef þú veist ekki hvernig krana þú ert með er öruggara að loka og tæma.
4. Þéttingar við glugga og hurðir
Norðurorka hvetur fólk til að athuga þéttingar á gluggum og hurðum (opnast í nýjum flipa) til að fara vel með varmann. Finndu dragsúg með því að bera lófann að gluggakörmum og hurðarfölsum á vindasömum degi. Lausir eða harðir þéttilistar eru einfaldir í útskiptum. Sprungið kítti utan við gluggann, móða milli glerja eða fúi í karmi eru annað mál, því þá getur vatn komist inn í vegginn.
Sjóvá nefnir líka að gott sé að fylgjast með sprungum í útveggjum og frágangi við glugga og hurðir (opnast í nýjum flipa). Ef glugginn sjálfur er farinn að gefa sig getur þú lesið um hvenær þarf að skipta um glugga.
5. Reykskynjarar: prófaðu og skiptu um rafhlöður
Vertu eldklár, forvarnarverkefni HMS, mælir með reykskynjurum í öllum rýmum heimilisins og að virkni þeirra sé prófuð að lágmarki einu sinni á ári (opnast í nýjum flipa). Ýttu á prófunarhnappinn og hlustaðu. Vörður ráðleggur að skipta árlega um rafhlöðu, til dæmis 1. desember (opnast í nýjum flipa), og ef skynjarinn er farinn að pípa er líklega kominn tími á nýja rafhlöðu. Ef ekkert heyrist þótt rafhlaðan sé ný þarf nýjan skynjara.
6. Prófaðu lekaliðann
Lekaliðinn (bilunarstraumsrofinn) í rafmagnstöflunni rýfur strauminn ef bilun verður í raflögn eða raftæki. HMS segir að prófa þurfi hann með prófunarhnappinum að minnsta kosti einu sinni á ári (opnast í nýjum flipa) svo hann stífni ekki. Hnappurinn er yfirleitt merktur „T“ eða „Test“. Slökktu fyrst á tölvum og öðrum viðkvæmum tækjum og ýttu svo á hnappinn: lekaliðinn á að slá út. Settu hann svo inn aftur með rofanum.
Ef hann slær ekki út getur dugað að slá honum út og inn nokkrum sinnum með rofanum og prófa aftur. Ef það dugar ekki þarf löggiltan rafverktaka til að skipta um hann. Taktu aldrei framhliðina af rafmagnstöflunni sjálf(ur).
7. Snjór og klaki
- Mokaðu frá niðurföllum og kjallaratröppum áður en hlánar, svo leysingavatnið komist burt
- Fylgstu með grýlukertum og klakabrynju á þakbrún og yfir inngöngum; þau geta fallið á fólk
- Haltu loftristum og útblæstri frá þurrkara og loftræstingu lausum við snjó
- Ef snjóbræðsla er í stétt eða innkeyrslu skaltu athuga hvort hún fari í gang áður en fyrsti snjórinn kemur
- Ekki fara upp á þak í snjó eða hálku. Fáðu fagmann ef moka þarf af þakinu
Hvenær á að hringja í fagmann?
- Þakrennur eru sprungnar, lausar eða halla þannig að vatn situr í þeim
- Ofnar hitna ekki almennilega þótt búið sé að hleypa lofti úr þeim
- Lekaliðinn slær ekki út við prófun, eða slær oft út án augljósrar ástæðu
- Raki, fúi eða móða milli glerja við glugga
- Vatn hefur komist inn eftir frost eða leysingar
magic finnur réttan fagmann í hvert verk, hvort sem það er smiður, pípari eða rafvirki. Hringdu í 772 3000 virka daga 08–18 eða lestu um almennt viðhald á Akureyri. Ef vatn er þegar farið að leka eru fyrstu skrefin við leka og bilanir á einni síðu.
